یادی از زمستان‌های خیلی سرد بروجرد

سایت روزهای بروجرد نوشت:

یادی از زمستان‌های خیلی سرد بروجرد


 تصاویر دیده نشده از برف 1342 بروجرد





به قلم: استاد محمد گودرزی- بنقل از سایت روزهای بروجرد

پس از گذشت چندین سال که از برف و زمهریر زمستانی چندان خبری نبود، زمستان امسال از چهره نقاب افکند و به واقع زمستانی کرد؛ در روزهای چهارشنبه و پنج شنبه دوم و سوم بهمن ماه جاری (۱۳۹۸) برف نسبتاً سنگینی در بسیاری از مناطق نیمه غربی – شمالی کشور و بروجرد بارید و تا نزدیک به دو هفته، سرما و یخبندان را حاکم کرد. همان روزها با دوست فاضل و عزیزم، استاد شعبانی (مدرس جغرافیا و علوم زمین) درباره وضعیت هوای روزهای آینده گفتگویی مفصل داشتم. وی با توجه به داده های سایت های معتبر هواشناسی در اروپا پیش بینی کرد که احتمال ورود یک سامانه قدرتمند قطبی به ایران تا حدود بیستم بهمن ماه وجود دارد و افزود که اگر الگوهای اعلان شده ثابت بماند و تغییر نکند، شاهد زمستانی توفنده و بسیار سرد خواهیم بود.

پیش بینی استاد و دیگر نهادهای مربوطه در این زمینه دُرست بود و سامانه قطبی که از شنبه ۱۹ بهمن ماه از مرزهای شمال غربی وارد کشور شد، بخش گسترده ای از ایران زمین را تحت تأثیر قرار داد و به ویژه در مناطق کوهستانی آذربایجان، کردستان و گیلان سنگ تمام گذاشت. تصاویری که دیروز و امروز از بارش برف سنگین در مناطقی از جمله سقز، بانه، بوکان و خصوصاً خلخال در فضای مجازی منتشر شد، حکایت از آن دارد که زمستان امسال آمده تا قدرت نمایی کند! انتشار این تصاویر، خاطرات گذشته را زنده کرد و برخی را به سال های دور و زمستان های بسیار سخت و طاقت فرسای دهه های چهل و پنجاه خورشیدی برد.

استاد رحمت شعبانی (معلم بازنشسته و مدرس جغرافیا و علوم زمین در دانشگاه ها)
استاد رحمت شعبانی (معلم بازنشسته و مدرس جغرافیا و علوم زمین در دانشگاه ها)

 از آن میان، استاد شعبانی که ظاهراً در جستجوی خاطرات گذشته آلبوم قدیمی به یادگار مانده از پدر خانم‌شان –زنده یاد محمد اقتصادیان- را ورق می زدند، به ده قطعه عکس نسبتاً با کیفیت و بسیار جالب از زمستان ۱۳۴۲ در بروجرد برخورد کردند و سخاوتمندانه آنها را برای نشر در فضای مجازی در اختیارم گذاشتند.

 مرحوم محمد اقتصادیان (۱۳۱۵- ۱۳۹۶)  بازنشسته ارتش بود که تا قبل از سال ۱۳۴۹ درخیابان سید مصطفی کنونی روبروی درمانگاه فرهنگیان مغازه باتری سازی داشت و کسبه قدیمی این خیابان ایشان را به عنوان استادکار برق و باطری ماشین می شناسند. هرچند به دُرستی روشن نیست که این ده قطعه عکس توسط چه کسی گرفته شده، وجود آنها در آلبوم خانوادگی و نیز عدم حضور مرحوم اقتصادیان در هیچ یک از آنها این گمان را تقویت می کند که احتمالاً عکاس خود او بوده است. انبوه حیرت آور برف آن اندازه شگفت آور و دیدنی بود که صحنه هایی از آن با دوربین عکاسی برخی افراد صاحب ذوق ثبت شود و به یادگار بماند. انتشار چند قطعه عکس قدیمی دیگر از زمستان سال ۱۳۴۲ در فضای مجازی در روزهای اخیر، مؤید این نکته است. به هر حال، این عکس های ارزشمند بخشی از گذشتة شهر ما را برای نسل امروز زنده و ماندگار کرد.

زنده یاد محمد اقتصادیان (1315-1396)
زنده یاد محمد اقتصادیان (۱۳۱۵-۱۳۹۶)

در ادامه، عکس های زنده یاد محمد اقتصادیان و گزارشی کوتاه اما مهم از بارندگی برف در بهمن ماه ۱۳۴۳ تقدیم می شود. تا آنجا که من می دانم این نوشتة کوتاه، تنها گزارش مستند و منتشر شدة در دسترس از زمستان ۱۳۴۳ است. گزارش را زنده یاد سید هادی حائری (کوروش) نوشته است که در آن زمان ریاست «اداره غله بروجرد» را برعهده داشت. این گزارش بخشی از مقدمه ای است که نویسنده، به عنوان رئیس «انجمن ادبی دانشوران بروجرد» بر تابستان سبز، نخستین نشریه این انجمن نوشته و در تیرماه ۱۳۴۴ منتشر شده است.

گزارش سید هادی حائری از زمستان ۱۳۴۳ بروجرد

   «نویسنده تا کنون دو زمستان بروجرد را در سال های ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳ خورشیدی دیده ام که بسیار سخت و طاقت فرسا بوده است. به عنوان نمونه می توان گفت امسال، که هنوز اوائل بهمن ماه می باشد به قدری برف آمده که بیشتر کوچه های کم عرض شهر تا حدود پشتِ بام ها را فرا گرفته و ناچار ساکنان آن خانه ها از روی بام ها عبور و مرور می کنند. اهالی در جلو مسجد شاه بروجرد و چند نقطه دیگر، همچنین در حیاط بعضی خانه ها در برف تونل زده و میان «تونل برفی» راه باز کرده بدین ترتیب رفت و آمد انجام می گیرد.

زنده یاد سید هادی حائری (شاعر و نویسنده) عکس در 1371 گرفته شده است.
زنده یاد سید هادی حائری (شاعر و نویسنده) عکس در ۱۳۷۱ گرفته شده است.

در اغلب خیابان های پر برف شهر، راه باریک و لغزانی ایجاد شده که به علت یخ بستنِ زمین باید در آن با تأمل و سختی به پیاده روی خود ادامه داد. بیش از ۱۵ روز است که ماشین ها و تاکسی ها کار نمی کنند … برق شهر قریب ۱۰ روز بکلی قطع و شب های بروجرد غرق در ظلمت بود. کلیه دبستان ها و دبیرستان ها را یک هفته تعطیل کردند.

 شب ها از کوه و بیابان گرگ ها به کوچه ها و خیابان ها می آیند و سگ ها را می درند و اگر گوسفندی به چنگ آورند آن را طعمه خود می سازند و به زن یا مردی که شب در خارج از خانه دیده شود حمله می کنند و قبل از سپیده صبح مجدداً از شهر خارج می شوند. مدت یک ماه می گذرد که در نتیجه قطع سیم ها، تلفن های شهر از کار افتاده و بر اثر یخبندان، آذوقه و مایحتاج زندگی به دشواری تهیه می شود. از ابتدای زمستان تقریباً به طور مداوم آسمان ابری بوده و ۳۰ روز است که سه روز هم هوا آفتابی نبوده است. با تمام این تفاصیل ریزش برف سنگین هنوز ادامه دارد …

آقای حسین حزین (شاعر بروجردی) امروز اظهار می کرد که در تمام ۵۶ سال عمر خود تا امسال چنین برف و سرمایی را در بروجرد ندیده است. (سید هادی حائری، بروجرد، ششم بهمن ماه ۱۳۴۳)

 

بروجرد میدان پهلوی سابق (شهدای کنونی) در عکس، بخشی از مجسمه شاه نیز دیده می شود.
بروجرد میدان پهلوی سابق (شهدای کنونی) در عکس، بخشی از مجسمه شاه نیز دیده می شود.

 

بروجرد، صحن مسجد جامع. در عکس چند نفر از مسئولان شهری دیده می شوند که هیچ کدام شناخته نشد.
بروجرد، صحن مسجد جامع. در عکس چند نفر از مسئولان شهری دیده می شوند که هیچ کدام شناخته نشد.

 

بروجرد خیایان شهناز (سید مصطفی کنونی) در عکس بخشی از ساختمان مرکز دانشسرای مقدماتی پسران بروجرد -محل کنونی دبیرستان حزب اله کنونی -دیده می شود.
بروجرد خیایان شهناز (سید مصطفی کنونی) در عکس بخشی از ساختمان مرکز دانشسرای مقدماتی پسران بروجرد -محل کنونی دبیرستان حزب اله کنونی -دیده می شود.

 

بر وجرد. کوچه ای در خیابان بحرالعلوم
بروجرد. کوچه ای در خیابان بحرالعلوم

 

بروجرد. اهالی انبوه برفهای داخل شهر را جمع آوری و به بیرون شهر منتقل می کنند.
بروجرد. اهالی انبوه برفهای داخل شهر را جمع آوری و به بیرون شهر منتقل می کنند.

 

بروجرد. اتومبیلی که در انبوه برف غرق شده است.
بروجرد. اتومبیلی که در انبوه برف غرق شده است.

 

بروجرد. میدان تازه تأسیس بهار.
بروجرد. میدان تازه تأسیس بهار.

 

بروجرد. خیابان انباشته از برف
بروجرد. خیابان انباشته از برف

 

بروجرد. میدان شهدای کنونی. اهالی برای بیرون بردن برفها از شهر بسیج شده اند.
بروجرد. میدان شهدای کنونی. اهالی برای بیرون بردن برفها از شهر بسیج شده اند.

 

بروجرد. ابتدای خیابان سیروس. دفتر شرکت مسافربری میهن تور
بروجرد. ابتدای خیابان سیروس. دفتر شرکت مسافربری میهن تور

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه شما

گوگل یاهو!